آنچه در این مقاله میخوانید

    هرآنچه که در مورد روغن موتور باید بدانید

    هرآنچه که در مورد روغن موتور باید بدانید

    روغن موتور یا لوبریکانت پیشرانه خودرو، به ماده‌ای گفته‌ای می‌شود که از ترکیب روغن پایه با افزودنی‌های مختلف مثل مواد ضداستهلاک و سایش، شوینده‌های مصنوعی، پخش‌کننده و در روغن‌های چند درجه‌ای یا مولتی گرید و مواد بهبود دهنده‌ی شاخص ویسکوزیته تولید می‌شود. نقش اصلی روغن موتور، روان‌سازی قطعات مختلف پیشرانه‌ی خودرو است؛ روغن موتور با کاهش سایش و استهلاک بین قطعات متحرک قوای فنی خودرو درکنار پاک کردن پیشرانه از رسوبات و لجن‌ها و جلا دادن سطح داخلی محفظه، مسئولیتش را انجام می‌دهد. همچنین خنثی کردن اسیدهای حاصل از سوخت و اکسایش، بهبود آب‌بندی رینگ پیستون و کاهش دمای کلی و عملکردی پیشرانه هم از نقش‌های مهم دیگر روغن موتور است. تمام این موارد با استفاده از ترکیب شوینده‌های مصنوعی، پخش‌کننده و افزودنی‌ها انجام می‌شود. تقریبا در تمام روغن موتورهای امروز،‌ افزودنی‌های ضداستهلاک و ضداکسایش هم وجود دارد. روغن موتور می‌تواند تنها براساس روغن پایه‌ی نفت خام (مثلا نمونه‌های قدیمی) تولید شود یا ترکیبی از روغن پایه و افزودنی‌های مختلف برای بهبود خاصیت شویندگی، حفظ عملکرد در شرایط کارکردی پرفشار خودرو و جلوگیری از استهلاک قطعات مختلف قوای محرکه باشد. روغن موتورهای امروز از روغن‌های پایه‌ که ترکیب نفت خام، هیدروکربن و پلی‌افلین (PAO) هستند و گاهی با مخلوط ۲۰ درصد استر، تولید می‌شوند. نگاهی کوتاه به تاریخچه روغن موتور در سال ۱۸۶۶، دکتر جان الیس شرکت نفتی Continuous Oil Refining Company را بنیان نهاد. دکتر الیس ابتدا تصور می‌کرد که نفت خام می‌تواند قابلیت ویژه در مقابله با بیماری‌ها داشته باشد؛ پس از اینکه تحقیقات او در این زمینه بی‌نتیجه ماند، دکتر الیس به خاصیت روان‌سازی و لوبریکانت این ماده علاقه‌مند شد. دکتر الیس پس از تحقیقات فراوان، شغل اصلی خودش را کنار گذاشت تا تمام وقت و نیرویش را صرف تولید روغنی ویژه با ویسکوزیته یا گران‌روی بالا برای موتورهای بخار کند. پس از آزمایش‌های فراوان با روغن‌هایی که ترکیبی از نفت و چربی‌های حیوانی و گیاهی بود، سرانجام دکتر الیس روغنی مناسب تولید کرد که در برابر حرارت بالای موتور بخار مقاوم بود و از استهلاک قطعات، بسته شدن سوپاپ‌ها و نشتی سیلندرها هم جلوگیری می‌کرد. پس از اختراع پیشرانه‌های احتراق داخلی، توسعه و تولید روغن موتور پیشرفت سریعی کرد

    جان الیس اولین روغن موتور جهان را با برند ولولین (Valvoline) به بازار عرضه کرد. کاربری روغن موتور چیست؟

    ار روغن موتور برای روان‌کاری، کاهش سایش و اکسایش و محافظت از قطعات متحرک پیشرانه‌های احتراق داخلی در خودرو، موتورسیکلت، ماشین چمن‌زنی، ژنراتورهای برق، برف‌روب، هواپیماهای کنترلی، اره برقی و انواع ماشین‌آلات استفاده می‌شود. روغن موتور می‌تواند نقش خنک‌کننده‌ی جانبی در انواع پیشرانه‌ها هم داشته باشد. مشخصه‌های روغن موتور یک روغن موتور ترکیبی از هیدورکربن‌ها شامل ۱۸ تا ۳۴ اتم کربن در هر مولکول است. یکی از ویژگی‌های اصلی روغن موتور، خاصیت روان‌کاری آن است که با شاخص ویسکوزیته یا گران‌روی (غلیظ یا رقیق بودن) مشخص می‌شود. مقدار ویسکوزیته باید به‌اندازه‌ی کافی زیاد باشد تا پوشش لازم بین قطعات را ایجاد کند؛ ازطرفی باید به‌اندازه‌ی کافی هم رقیق باشد تا به‌راحتی بین قطعات جریان پیدا کند. شاخص ویسکوزیته، نشان‌دهنده‌ی تغییر حالت غلیظ و رقیق روغن موتور در دما و حرارت مختلف است؛ هرچه شاخص ویسکوزیته بالاتر باشد، روغن موتور حالت اصلی‌ و غلظتش را در برابر دمای بالا، بیشتر حفظ می‌کند. این نکته بسیار اهمیت دارد که ویسکوزیته روغن موتور به‌اندازه‌ی کافی پایین باشد تا در دمای سرد، مثل استارت اولیه‌ی خودرو، بین قطعات متحرک پیشرانه روان‌کاری انجام دهد. مشخصه مهم دیگر روغن موتور، نقطه‌ی اشتعال است که تعیین‌کننده‌ی آستانه‌ی تبخیر محسوب می‌شود. نقطه‌ی اشتعال روغن موتور باید بالا باشد تا در دمای زیاد کارکرد پیشرانه، تبخیر نشود. روغن موتورها در چند دسته‌ی معدنی یا مینرال (پایه مواد نفتی، Mineral) و سنتتیک و فول سنتتیک (ترکیب صنعتی با افزودنی‌ها) تولید می‌شوند. روغن موتورهای سنتتیک (Synthetic)، از ترکیب اصلاح‌شده‌ی نفت خام با افزودنی‌ها در فرمول اختصاصی هر شرکت تولید می‌شوند. درجه‌های ویسکوزیته روغن موتور انجمن مهندسان خودرو آمریکا (SAE) سیستم درجه‌بندی ویسکوزیته روغن موتور را ایجاد کرده است. در گروه یک درجه‌ای روغن موتورها (Single-grade)، ویسکوزیته به‌صورت 0W تا 60W برای محصولات زمستانی و درجه‌ی SAE در کنار اعداد مشخص برای روغن‌های قدیمی تعیین می‌شود. در گروه چند درجه‌ای (Multi-grade) روغن موتورها، شاخص ویسکوزیته به‌صورت دو عدد قبل و بعد از حرف W به‌معنی زمستان طبقه‌بندی شده است؛ مثلا 10W-30 نشان‌دهنده‌ی ویکسوزیته دمای پایین 10W و دمای بالا 30 است. استانداردهای جهانی روغن موتور برای تولید روغن موتور باکیفیت مشخص، چند استاندارد جهانی ایجاد شده است. سازمان نفت آمریکا (API)، کمیته بین‌المللی تأیید و استانداردسازی لوبریکانت (ILSAC)، انجمن سازندگان خودرو اروپا (ACEA) و سازمان استانداردهای خودروی ژاپن (JASO) از مهم‌‎ترین مجموعه‌های جهان هستند که استانداردهای روغن موتور را تعیین می‌کنند. برندهای تولیدکننده‌ی روغن موتور در جهان برندهای زیادی در سطح جهان روغن موتور تولید می‌کنند، اما شرکت‌های شل، کاسترول، ولولین، پنزویل، موبیل 1، لیکو مولی، توتال، پتروناس، موتول، ام پی ام، توتاچی، موتور کرفت، موپار و آیسین شناخته‌شده و مشهور هستند.

    17 دی 1398

    نظرات

    نام
    ایمیل
    نظر